کهکشان

قوای نظامی ایران تشکیل شده از ارتش – سپاه – نیروی انتظامی – وزارت دفاع و ستاد کل نیروهای مسلح که به تفکیک به هر یک میپردازیم .

 ارتش :

ایران اولین کشور در دنیا که دارای سازمان و يک ارتش مهجز و یکپارچه بوده است , در دروان حکومت هخامنشان که اوج قدرت و اعتلای ایران در آنزمان شکل گرفته سرزمین پارس ( ایران ) دارای ارتشی منظم , یکپارچه و قدرتمند بوده است حتی برخی درجات نظامی که اکنون رایج است مانند سپهبد – سرگرد- دریادار- دریاسلار- آرتشبد و ... در آنزمان عنوان و مرسوم بوده است , در سلسه هخامنشان و در زمان حکومت داریوش کبیر و خشایارشاه ایران کشوری قدرتمند  و صاحب سبک در سیستم های رزم و جنگ میبود بعد از هخامنشان نیز در زمان اشکانیان تا حد بسیاری این نظام ارتش حفظ میشود و در زمان حکومت ساسانیان هم نظم و انظباط و یکپارچه گی در ارتش مشاهده شده اما نه به میزان دوران هخامنشیان, اما بعد از حمله اعراب و سقوط ساسانیان تا زمان شکل گیری حکومت صفویان یعنی چیزی حدود 1000 سال ایران هیچ گاه روی ارتشی منظم و قوی را به خود ندید  و به همین دلیل و نبود قوای نظامی بود که مغولان و ترکان آسیای مرکزی و قفقازی ها و سایر اعراب توانستند به ایران حمله کرده و هر کدام سرزمینی را تصرف خود درآورند .

در حال حاضر ارتشی که در ایران وجود دارد از نظر سازمانی و تشکیلاتی بیشتر همان برنامه های نوشته شده در سالهای حکومت پهلوی را اجرا میکند .در قانون اساسی وظیفه ارتش حفاظت از مرزها و تمامیت کشور نوشته شده است ارتش موظف است در صورت حمله خارجی هرگونه اقدامی برای بیرون راندن نیروهای متخاصم انجام دهد بنابراین در حال حاضر ارتش فقط از مرزهای آبی , خاکی و هوایی کشور در مقابل تهاجمات خارجی مراقبت میکند . البته در شرایط حاد و استثنایی این ارتش میتواند در مناقشات داخلی نیز شرکت جوید.

ارتش ایران در حال حاضر به سه نیروی زمینی , دریایی و هوایی تفکیک میشود . فرمانده کل ارتش و فرماندهان نیروهای سه گانه و جانشین فرمانده ارتش مستقیما از سوی رهبری عزل و نصب میشوند این انتصابات معمولا هر 3 یا چهار سال یکبار برای فرماندهان نیروهای سه گانه و معمولا هر 5 سال برای فرمانده کل ارتش انجام میشود . فرمانده ارتش درجه سرلشکری دارد و عموما از بین فرمانده هان نیروی زمینی انتخاب میشود . فرماندهان نیروهای سه گانه درجه سرتیپ یکمی دارند و جانشین فرمانده ارتش نیز معمولا درجه سرتیپ یکمی را دارد .

نیروی زمینی:

نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران ( نزاجا ) وظیفه حراست از مرزی ها زمینی را بر عهده دارد. فرمانده این این نیرو حتما از کادر نیروی زمینی است و همانطور که گفته شده درجه اش معمولا سرتیپ یکمی است , جانشین او نیز معمولا درجه سرتیپ یکمی یا سرتیپ دومی دارد , نیروی زمینی از چنیدن لشکر و تیپ مستقل تشکیل شده است و این لشکرها از  چنیدن تیپ وابسته  تشکیل میشوند , مرکز فرماندهی این لشکرها در تهران- تبریز- ارومیه – کرمانشاه- اهواز – کرمان – شیراز- مشهد – گرگان – زاهدان و چند شهر دیگر میباشد در اصفهان هم گروه توپخانه و موشکی نیروی زمینی  قرار دارد.  و فرمانده هان این لشکر ها درجه سرتیپ دومی دارند .

افسران نیروی زمینی به طور عمده فارغ التحصیل دانشگاه امام علی ( دانشگاه جنگ سابق ) هستند . دانشگاه امام علی ( جنگ ) یکی از قدیمی ترین دانشگاه های کشور هست که در مرکز تهران ( خ امام ) واقع شده است ,  دانشجویان این دانشگاه از بدو ورود به دانشگاه دور واقع به استخدام نیروی زمینی ارتش درآمده و باید 4 سال دوره افسری خود را سپری کنند و بعد از فراغ التحصیلی با درجه ستوان دومی موظف به خدمت در یکی از یگان های نیروی زمینی است. البته در حال حاضر این دانشگاه دیگر از راه کنکور دانشجو نمیگیرد و از طریق آزمون ورودی خود دانشگاه نسبت به جذب نیرو و دانشجو مبادرت میکند . آموزشگاه های درجه داری نیروی زمینی نیز که برخی از شهرهای کشور هستند مبادرت به جذب و اموزش نیروهای درجه دار ارتش مینمایند . این آموزشگاه های معمولا دانش پذیران خود را از دانش آموزان که سال اول دبیرستان را گذرانده باشند جذب میکند.

ترفیع درجه در ارتش و نیروی زمینی هر 4 سال یکبار انجام میپذیرد . یکی از ملاک ترفیع درجه تحصیلات میباشد بدین صورت که اگر فردی دیپلم داشته باشد نهایتا میتواند تا درجه ستوان یکمی یا سروانی بالاتر رود و برای اینکه بتواند درجه بالاتری را اخذ کند باید تحصیلات خود را ادامه دهد . در ارتش اگر کسی بخواهد درجات بالاتر از سرهنگی را نیز اخذ کند باید در دوره ها عالی دفاع  که در دانشکده دفاع شرکت کند و مدرک فوق لیسانس یا دکترایش را از این دانشکده اخذ کند. سن بازنشسته گی در ارتش و نیروی زمینی 30 سال خدمت است . استخدام در ارتش و نیروی زمینی هر ساله با آزمون استخدامی این نیرو برگذار میکند ممکن است ولی اگر کسی علاقه به خدمت در نیروی زمینی میباشد بهتر از از دانشگاه امام علی يا از آموزشگاه های درجه داری این نیرو شروع کند . نکته آخر اینکه لباس رسمی پرسنل نیروی زمینی پیراهن کرم تیره و شلوار و کت خاکی رنگ است .

نیروی هوایی :

نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران ( نهاجا) وظیفه کنترل مرزهای هوایی کشور را عهده دار است فرمانده این نیرو معمولا خلبان و با درجه سرتیپ یکمی میباشد .وقتی صحبت از نیروی هوایی میشود فکر های به این سمت میرود که تمامی پرسنل این نیرو حتما خلبان هستند ولی باید گفت فقط 20 % یا کمتر پرسنل نیروی هوایی را خلبان هواپیما ها شکل میدهند . نیروی هوایی رسته های مختلفی چون مراقب پرواز – مهندسی پرواز – ستاد – مخابرات و الکترونیک – پدافند – کنترل موشکی – و خبانی و ... دارد . نیروی هوایی ایران قبل از انقلاب یکی از مجهز ترین و قدرتمند ترین نیروهای هوایی دنیا به شمار می آمد و اکنون نیز با تمام تحریم ها  کمبود های  تجهیزاتی کماکان دارای بهترین خلبانان و کادر پروازی میباشد . نیروی هوایی ایران دارای پایگاه های هوایی در تهران- تبریز- همدان – دزفول – امیدیه – شیراز – بوشهر – اصفهان – چابهار – زاهدان – مشهد میباشد  فرمانده های این پایگاه ها با درجه سرتیپ دومی میباشند. این نیرو معمولا بهترین و زبده ترین پرسنل را در اختیار دارد و فارغ التحصیلان مجرب دانشگاه های معتبر را به خود جذب میکند چرا که کار در نیروی هوایی بسیار تخصصی است .

دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری به عنوان آموزش دهنده و تربیت کننده افسران نیروی هوایی شناخته میشود . این دانشگاه دارای رشته های مهندسی الکترونیک و مخابرات – مهندسی هوافضا – مهندسی هواپیما- مهندسی پدافند – مهندسی عملیات موشکی – خلبانی – مراقبت پرواز و ... میباشد . دانشجویان این دانشگاه بورسیه نیروی هوایی هستند و بعد از فارغ التحصیلی با درجه ستوان دومی باید در یکی از یگان های نیروی هوایی بر اساس تخصص و رشته خود خدمت کنند . ورود به این دانشگاه تا 3 سال قبل از طریق کنکور بود ولی اکنون با برگذاری آزمون توسط خود این دانشگاه صورت میگیرد . لباس رسمی افسران نیروی هوایی بصورت پیراهن آبی روشن و شلوار و کت سرمه ای است . شکل لباس رزم خلبان و رنگ ان البته متفاوت است , لباس خلبانان به رنگ نوعیسبز تیره است.

نیروی دریایی :

نیروی دریایی ارتش(نداجا ) نیز ماموريت گشت زنی و حراست از مرزهای آبی و ساحلی ایران راعهده دار است و بنابراین مرزهای آبی و سواحل دریایی خزر و خلیج فارس و دریایی عمان در قلمرو این نیرو میباشد . نیروی دریایی مانند نیروی هوایی , نیروی ای تخصصی میباشد و کادر آن باید از تخصص لازم برخوردار باشند . دانشگاه علوم و فنون دریایی امام خمینی که در نوشهر واقع شده است وظیفه تربیت افسران متخصص نیروی دریایی را دارد . در نیروی دریایی رسته های همچون تفنگداری دریایی – ناوبری دریایی – مهندسی کشی – مخابرات دریایی – و ... وجود دارد . چابهار – بندرعباس – بندر بوشهر – خرمشهر – بندر انزلی و نوشهر مهمترین پایگاه ها و مراکز نیروی دریایی ارتش محسوب میشوند . فرمانده نیروی دریایی معمولا درجه دریابان یکمی ( معادل سرتیپ یکمی ) دارد . لباس اصلی و افسری نیروی دریایی ارتش ایران یکدست سفید رنگ است و درجات افسران بر روی آستین و شانه درج میشود و شکل این درجات با درجه های نیروی هوایی و زمینی متفاوت است .

سپاه پاسداران :

دیگر سازمان نظامی و مسلح ایران سپاه نام دارد , این سازمان در سال 57 و همزمان با پیروزی انقلاب اسلامی شکل گرفت سپاه در ابتدا  و در اوایل انقلاب وظیفه حراست و حفاظت از انقلاب را بر عهده داشت نیروهای سپاهی عمدتا از جوانان کم و سالی تشکیل میشدند که عمدتا وفاداریشان به جمهوری اسلامی ( بهتر بگویم به حزب جمهوری اسلامی و آیت اله خمینی و دیگران سران هم فکر ایشان در جمهوری اسلامی ) ثابت شده بود . در اوایل انقلاب که شهربانی و ژاندارمری و سایر نیروهای امنیتی و نظامی منحل شده بود سپاه همراه با کمیته تشکیل شد تا امنیت را در کشور برقرار سازد سربازان سپاه که پاسدار نامیده شدند وظیفه داشتند جمهوری اسلامی را از عناصر مشکوک و مخالف نظام پاک سازند و نیز آنان وظیفه حفاظت از اشخاص رده بالای نظام را نیز برعهده داشتند . اما این سازمان به دلیل عدم آموزش و تجربه و علم و آگاهی از مسائل امنیتی و انتظامی در ابتدا مشکلاتی بسیاری را به وجود می آوردند . ترورهای که در اوایل انقلاب صورت میگرفت به دلیل ضعف پاسداران در خنثی سازی آنها بود همچنین سپاه به دلیل عدم آموزش و تجربه برخورد مناسبی با خلافکاران و نیروهای سیاسی مخالف نظام نداشت . به هر ترتیب در اوایل انقلاب تصمیم بر این بود که سپاه در حکم بازوی نگهدار انقلاب عمل کند و نیروهایش بیش از 20 هزار نفر فراتر نرود و فقط به مسائل امنیتی داخلی بپردازد اما با وقوع جنگ سازمان سپاه وارد مرحله جدیدی شد . عده ای سپاه را از ورود به جنگ منع کردند اما تعداد بیشتری به سپاه اجازه دادند در کنار ارتش و نیروهای مردمی به جنگ بپردازد , بدیهی است که به دلیل عدم دانش و تجربه و کفایت لازم ,سپاه نتوانست در جنگ قدرتمندانه حاضر شود در عملیاتی زیادی سپاه تلفات زیادی داد و شکست خورد . بعد از جنگ آیت اله خمینی به درخواست فرمانده هان سپاه دستور تشکیل نیروهای پنچ گانه سپاه را داد و عملا بعد از آن سپاه دارای سازمان عریض و طویل و پرجمعیتی شد چنانکه اکنون تنها نیروهای کادر و رسمی سپاه چیزی بالغ بر 300 هزار نفر میباشد . این نکته را اضافه کنم در تا سال 68  وزارت خانه ای در دولت وجود داشت به نام وزارت سپاه که بعدها این وزارت منحل شد و تعدادی از نیروهای این وزارت به وزارت اطلاعات نقل مکان کردند .